Pokarm mamy jest najlepszy

Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia i innych ekspertów jednoznacznie mówią, że najlepszym pokarmem dla dziecka jest mleko matki.

Najlepiej, jeśli matka karmi maleństwo wyłącznie swoim mlekiem do 6 miesiąca życia. Potem, przynajmniej do 2 lat, maluch powinien być karmiony mlekiem mamy i uzupełniającymi pokarmami, które sukcesywnie wzbogacają jego dietę.  Karmienie piersią ma też ogromne korzyści prozdrowotne dla mamy.

Dlaczego warto karmić piersią

Karmienie mlekiem matki uważa się za najlepszą metodę żywienia dzieci. Jest to najkorzystniejszy sposób odżywiania niemowląt od pierwszej chwili życia. Prawie nigdy nie ma przeciwwskazań medycznych do karmienia piersią przez mamę.

Karmienie piersią pozwala tworzyć i rozwijać unikatową więź między mamą a dzieckiem. Daje wiele korzyści:

• dla dziecka:
  • stymuluje wzrost i dojrzewanie komórek oraz narządów
  • dostarcza wszystkich potrzebnych składników w odpowiednich proporcjach
  • podnosi odporność
  • zmniejsza ryzyko wielu chorób, jak np.: cukrzyca, otyłość, alergia, astma, nadciśnienie, infekcje, nagła śmierć łóżeczkowa, rozwój niektórych nowotworów w tym białaczki limfatycznej i szpikowej, posocznicy (sepsy) u wcześniaków
  • wpływa na rozwój mięśni twarzy i jamy ustnej, a przez to na rozwój mowy dziecka.
• dla mamy ogranicza ryzyko:
  • krwotoku poporodowego i niedokrwistości z powodu niedoboru żelaza
  • zachorowania na nowotwory kobiece (rak piersi, rak jajnika, rak trzonu macicy)
  • rozwoju osteoporozy.

Jak w ciąży przygotować się do karmienia piersią

Jeśli spodziewasz się dziecka i chcesz dowiedzieć się jak najwięcej o opiece nad noworodkiem – najlepiej zacznij edukację na ten temat już w 21-26 tygodniu ciąży. Dotyczy to również karmienia piersią. Gdy będziesz przygotowana teoretycznie – lepiej zareagujesz na ewentualne problemy laktacyjne, poznasz sposoby radzenia sobie z niektórymi problemami.

Laktacja to naturalny proces wytwarzania mleka przez gruczoły mleczne piersi. W czasie ciąży Twoje ciało zmienia się, a piersi przygotowują się do swojej najważniejszej roli – będą dawały pokarm Twojemu dziecku. Najlepszy na świecie, nie do podrobienia – pokarm mamy jest idealnie dostosowany do jej dziecka.

W ciąży Twoje piersi:

• powiększają się i stają się wrażliwsze
• brodawki i otoczki ciemnieją
• wymagają zmiany biustonosza na większy
• przygotowują się do laktacji – przebudowują i rozwijają się przewody mleczne, dojrzewają pęcherzyki mleczne
• od 16 tygodnia ciąży – wydzielają siarę na brodawkach.

Siara to pierwszy pokarm noworodka bogaty w składniki modulujące odporność – wytwarza się już w czasie ciąży. Siara jest:

• odżywcza
• bogata w przeciwciała – wzmacnia odporność
• bogata w składniki chroniące dziecko przed infekcjami.

Twoje brodawki w ciąży same przygotowują się do karmienia i nie trzeba ich hartować. Jeśli masz brodawki płaskie lub wklęsłe, możesz mieć obawy, czy będą skuteczne w karmieniu. Zwykle zmieniają później kształt na łatwiej chwytne dla dziecka. Najlepiej skontaktuj się ze swoją położną podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).

Dobierz wygodny biustonosz i ubranie – ułatwią Ci karmienie piersią w pierwszych dniach i tygodniach po porodzie:

• biustonosz do karmienia kup dopiero w trzecim trymestrze ciąży – ma być trochę za luźny, gdyż piersi po porodzie nadal mogą się powiększać.

Jedzenie mamy w czasie ciąży i karmienia

Odżywianie matki karmiącej może być takie, jak w ciąży. W tym czasie dbasz o siebie i o dziecko.

• Zachowuj zasady talerza zdrowego żywienia. Więcej dowiesz się ze strony Diety NFZ (link otwiera się w nowej karcie) oraz Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (link otwiera się w nowej karcie).
• Poprzez smak mleka matki dziecko oswaja się z potrawami spożywanymi przez rodzinę
• Z mlekiem mamy dziecko uczy się tolerować alergeny czyli składniki uczulające.

Alergia pokarmowa występuje u 0,5% dzieci karmionych wyłącznie piersią. Jeśli obawiasz się, że dziecko ma oznaki alergii:

• zastosuj dietę eliminacyjną przez 2 tygodnie – nie jedz mleka krowiego i jaj i obserwuj reakcję dziecka
• dalsze postępowanie powinno być monitorowane przez alergologa – aby uniknąć drastycznych diet z eliminacją wartościowych składników, które są Wam potrzebne
• nie zastępuj swojego mleka mieszanką.

Karmienie noworodka w pierwszych dobach życia

W pierwszej dobie życia dziecka potrzebują odpoczynku i mama, i dzidziuś. Uczycie się siebie nawzajem. Większość noworodków po 5-8 godzinach od karmienia najczęściej dopomina się jedzenia. Zmęczone po porodzie dziecko może być też senne i nie budzi się do karmienia mimo to.

Jak rozpoznasz, że noworodek jest chętny do ssania:

• otwiera buzię
• otwiera oczy
• wysuwa język
• kręci główką
• ssie paluszki.

Gdy widzisz takie zachowania, natychmiast przytul dziecko. Kiedy górna warga maleństwa dotknie brodawki – to sygnał rozpoczęcia ssania.

W pierwszych trzech dobach życia:

• noworodek:
  • robi wrażenie wciąż głodnego, mniej śpi, w pieluszkach pojawia się smółka
  • oddaje mocz 1-2 razy na dobę lub wcale
• u mamy:
  • wytwarza się hormon prolaktyny – powoduje większą produkcję mleka
  • zwiększa się wytwarzanie hormonu oksytocyny – pomaga zwijać macicę, ułatwia wypływ pokarmu z piersi
  • mogą pojawić się objawy wyrzutu oksytocyny – ból w dole brzucha, zwiększone krwawienie, mrowienie w piersiach, suchość w ustach, senność
  • hormony zwiększają wrażliwość brodawek – moment chwytania piersi przez noworodka może być bolesny, ale po chwili powinien ustąpić. Jeśli tak się nie dzieje – poproś położną o pomoc w przystawieniu do piersi.

Maleństwo podczas posiłku wykonuje 10-30 zassań, z kilkoma przerwami na głębszy oddech.  Intensywne jedzenie noworodka trwa ok. 10-15 minut. Niektóre dzieci spędzają przy piersi 40 minut, aby się efektywnie najeść.  Piersi dostosowują się do zapotrzebowania dziecka.

Nawał pokarmowy

Między 3 a 5 dobą po porodzie często pojawia się nawał pokarmowy. To stan fizjologiczny, normalny. Jeżeli matka systematycznie i często przystawia noworodka do piersi, nie dochodzi do brzęku piersi i praca gruczołów normalizuje się.

Podczas nawału:

• piersi stają się ciężkie, obrzmiałe i ciepłe
• piersi wytwarzają dużo mleka – więcej niż potrzebuje noworodek
• karm nadal dziecko według potrzeb – gdy dziecko jest gotowe do ssania i gdy matka czuje, że piersi obrzękają i chce je odciążyć
• budź noworodka, jeśli jest śpiochem i karm 8-12 razy na dobę, w dzień i w nocy.

Jeśli dziecko jest śpiochem

Niektóre noworodki zasypiają podczas ssania i nie najadają się. Są mniej aktywne podczas pierwszych dni życia.

• Obserwuj, czy dziecko prawidłowo ssie pierś:
  • ma szeroko otwartą buzię
  • obejmuje otoczkę brodawki bardziej od strony bródki, mniej od noska
  • wargi dziecka tworzą kąt otwarty
  • wargi nie powinny być zwinięte do środka – sprawdź to palcami.
• Budź go delikatnie.
• Odciągnij mleko i dokarm śpiocha.

Dziecko rośnie i zmienia się jego karmienie

Około 4-5 tygodni po porodzie następuje stabilizacja laktacji. Niektóre kobiety zauważają zmianę w wyglądzie biustu.

Piersi:

• są mniej obrzmiałe i bardziej miękkie
• stają się pełne tuż przed karmieniem lub są przez cały czas miękkie – mleko produkują, gdy dziecko ssie.

Mleko matki spełnia wszystkie potrzeby dziecka przez pierwsze półrocze życia. Nie trzeba podawać mu wody ani mleka modyfikowanego.

Po 1. półroczu można dawać do posmakowania inne potrawy – dla zaspokojenia ciekawości, a nie głodu. Okres smakowania potraw przygotowuje dziecko do samodzielnego jedzenia. Mleko mamy pozostaje podstawowym źródłem pożywienia.