Kalendarz badań
Katalog usług
Celiakia, to przewlekła, wielonarządowa choroba autoimmunologiczna o podłożu genetycznym, w której spożycie glutenu powoduje uszkodzenie jelita cienkiego. Jest spowodowana nietolerancją glutenu, białka występującego w pszenicy, jęczmieniu i życie oraz w krzyżówkach tych zbóż
Z tego artykułu dowiesz się:
- w jaki sposób objawia się celiakia
- jak się ją leczy
- na czym polega dieta bezglutenowa.
W celiakii w wyniku reakcji organizmu na gluten dochodzi do immunologicznego zniszczenia kosmków jelitowych – małych wypustek w błonie śluzowej odpowiedzialnych za wchłanianie pokarmu. Gdy jest ono upośledzone, może to prowadzić do poważnych niedoborów składników odżywczych. W konsekwencji wywołuje to poważne, wielonarządowe powikłania: od skrajnego niedożywienia i anemii po osteoporozę, zaburzenia płodności oraz zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów układu pokarmowego.
Czym jest gluten
Jest to mieszanina białek m.in. gluteiny i gliadyny, występujących naturalnie w ziarnach niektórych zbóż. Białka te uznawane są za jedne z najpopularniejszych alergenów. Znajdują się przede wszystkim w:
pszenicy i jej odmianach (np. orkiszu)
- życie
- jęczmieniu
- pszenżycie
- niecertyfikowanym owsie, ponieważ może być zanieczyszczony glutenem.
Kto najczęściej choruje
W Polsce na celiakię chorować może ok. 1 proc. populacji. Najczęściej ujawnia się w dzieciństwie i u osób między 30. a 50. rokiem życia, ale objawy celiakii mogą pojawić się w każdym wieku. Dwukrotnie częściej na celiakię chorują kobiety.
Objawy celiakii
Celiakia może rozpocząć się nagle z dużym nasileniem objawów lub jej objawy mogą narastać stopniowo. Choroba ta może dawać o sobie znać na różne sposoby. Nie zawsze są to dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Do najczęstszych objawów należą:
- bóle brzucha, biegunki, wzdęcia, nudności, wymioty
- utrata masy ciała
- zmiany skórne, np. swędzące wysypki (choroba Dühringa)
- zmiany w układzie oddechowym np. nieżyt nosa, astma
- ogólne złe samopoczucie, przewlekłe zmęczenie, problemy ze snem
- bóle stawów i mięśni
- zaburzenia neurologiczne (ataksja, neuropatia obwodowa, czyli chorób układu nerwowego, która charakteryzuje się m.in. zaburzeniami czucia lub zaburzeniami ruchowymi.), depresja
- niedokrwistość
- osteoporoza
- niedorozwój szkliwa zębowego
- zaburzenia rozwoju u dzieci, niski wzrost.
Nie ma standardowego zestawu objawów sugerujących celiakię. Choroba może przejawiać się tylko jednym lub wieloma symptomami. Podobnie jest z ich nasileniem, które u każdego chorego może być różne.
Rozpoznanie celiakii ustala lekarz na podstawie wywiadu oraz badań pomocniczych. Jeśli zaobserwujesz u siebie objawy, które mogłyby wskazywać na celiakię, udaj się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który ustali dalsze leczenie.
Jak się leczy celiakię
Celiakia jest chorobą trwającą całe życie. Jedynym sposobem leczenia celiakii jest ścisła dieta bezglutenowa. Dzięki niej mijają objawy choroby. Nieleczona celiakia powoduje stały stan zapalny w organizmie i pogłębianie się objawów.
Jeśli doszło do niedoborów składników odżywczych lekarz może zalecić indywidualnie dobraną suplementację.
Na czym polega dieta bezglutenowa
W diecie bezglutenowej bezwzględnie zabronione są produkty z pszenicy, żyta i jęczmienia oraz wszelkie wyroby z ich dodatkiem, jak np. makaron czy pierogi. Gluten może też występować w innych potrawach, których receptury zawierają nawet niewielkie dodatki ze zbóż glutenowych, np. w:
- daniach gotowych
- sosach
- słodyczach
- przetworach mięsnych i wyrobach garmażeryjnych.
Produkty przetworzone, dozwolone w diecie bezglutenowej, są zazwyczaj opisane i oznaczone jako bezglutenowe, na przykład znakiem przekreślonego kłosa.
Produkty naturalnie bezglutenowe
Istnieje wiele produktów, które z natury pozbawione są glutenu. Należą do nich:
- produkty skrobiowe: ziemniaki i bataty
- wszystkie świeże warzywa i owoce
- nieprzetworzone mięso, ryby, jaja, rośliny strączkowe, np.: fasola, soczewica, ciecierzyca
- nabiał, np.: mleko, naturalny jogurt, kefir
- orzechy, nasiona, pestki
- tłuszcze, np.: oliwa z oliwek, olej lniany, masło
- produkty zbożowe bezglutenowe np.: ryż, kasza gryczana i jaglana.
Przepisy na łatwe w przygotowaniu bezglutenowe dania znajdziesz na stronie Diety NFZ (link otwiera się w nowej karcie) oraz w e-booku Lunchbox bezglutenowy (link otwiera się w nowej karcie).
