Kategoria: Układ krążenia
Opublikowano: 22.04.2026

Prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi jest ważne dla Twojego zdrowia, bez względu na wiek. Regularnie się badaj. Nadciśnienie prowadzi do wielu powikłań

Ciśnienie tętnicze to siła, z jaką krew naciska na ściany naczyń krwionośnych. Jego wartość zmienia się w cyklu pracy serca:

  • ciśnienie skurczowe – najwyższa wartość ciśnienia, występująca w momencie skurczu serca, gdy krew zostaje wypompowana do tętnic
  • ciśnienie rozkurczowe – najniższa wartość ciśnienia, odnotowywana w fazie rozkurczu serca, gdy serce napełnia się krwią.

Wyróżniamy dwa główne typy nadciśnienia:

  • nadciśnienie pierwotne (samoistne) – jego przyczyna nie jest do końca znana i stanowi ponad 90% przypadków
  • nadciśnienie wtórne – spowodowane innymi chorobami lub czynnikami, takimi jak:
    • ostry stres
    • cukrzyca
    • choroby nerek
    • bezdech senny
    • choroby hormonalne, np. hiperaldosteronizm, zespół Cushinga, zaburzenia tarczycy
    • zwężenie aorty.
Ryzyko nadciśnienia wzrasta z wiekiem, ale choroba występuje też u młodych dorosłych, a nawet dzieci i nastolatków.

Czynniki, które mogą wpływać na podwyższone wartości ciśnienia tętniczego, np.:

  • otyłość
  • starszy wiek
  • stres
  • mała aktywność fizyczna
  • skłonności dziedziczone
  • nadmiar soli w diecie.

Aktualne normy ciśnienia krwi

Według Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT) i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK), ciśnienie tętnicze:

  • optymalne – poniżej 120/70 mmHg
  • podwyższone: 120–139/70–89 mmHg.

Nadciśnienie tętnicze to choroba, która charakteryzuje się trwałym, podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi, którego wartość wynosi 140/90 mm Hg lub więcej.

Twoje ciśnienie może się zmieniać w ciągu dnia i jest to naturalne: np. wzrasta w stresie, podczas dużego wysiłku fizycznego, a obniża się w trakcie snu i odpoczynku.

Lekarz rozpoznaje nadciśnienie tętnicze na podstawie regularnych pomiarów ciśnienia krwi. W czasie pomiaru zobaczysz dwie wartości, które oznaczają ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Jeśli lekarz zleci Ci leczenie, nie możesz go przerywać. Przyjmuj stale leki, nawet jeśli wyniki się poprawią.

Objawy

Objawy nadciśnienia nie są charakterystyczne, mogą to być np.:

  • bóle głowy
  • problemy ze snem
  • łatwe męczenie się.

W trakcie choroby mogą pojawić się:

  • bóle i zawroty głowy
  • bóle w klatce piersiowej
  • duszność w czasie i po wysiłku
  • uczucie ciągłego zmęczenia
  • kołatanie serca
  • szumy w uszach.
Nadciśnienie tętnicze często nie daje objawów przez wiele lat – dlatego regularnie mierz swoje ciśnienie.

Zapobieganie

Podstawą zapobiegania nadciśnieniu tętniczemu i jego rozwojowi jest przestrzeganie zasad zdrowego trybu życia, czyli:

  • codzienny ruch
  • zbilansowana dieta
  • utrzymanie prawidłowej masy ciała
  • niepalenie papierosów
  • unikanie alkoholu.

Skutki nadciśnienia

U osób z nieleczonym nadciśnieniem tętniczym układ krążenia jest stale narażony na wysokie ciśnienie płynącej krwi. Może to prowadzić do negatywnych zmian w organizmie. Dotyczy to szczególnie serca, mózgu i nerek. To z kolei może powodować m.in. chorobę wieńcową, przerost lewej komory serca, udary.

Nieleczone nadciśnienie tętnicze stopniowo uszkadza narządy wewnętrzne i zwiększa ryzyko poważnych chorób, takich jak:

  • zawał serca – wysokie ciśnienie uszkadza ściany naczyń krwionośnych i przyspiesza rozwój miażdżycy, co może prowadzić do niedokrwienia serca i zawału
  • udar mózgu – nadciśnienie może prowadzić zarówno do udaru niedokrwiennego (spowodowanego zakrzepem), jak i krwotocznego (pęknięcie naczynia w mózgu)
  • niewydolność serca – serce zmuszone do pracy pod wysokim ciśnieniem staje się osłabione i może przestać skutecznie pompować krew
  • przewlekła choroba nerek – nadciśnienie uszkadza naczynia krwionośne nerek, co prowadzi do ich niewydolności
  • uszkodzenie wzroku (retinopatia nadciśnieniowa) – nadciśnienie może powodować zmiany w naczyniach krwionośnych siatkówki oka, prowadząc do zaburzeń widzenia, a nawet ślepoty
  • miażdżyca tętnic obwodowych – zwężenie tętnic w kończynach może prowadzić do ich niedokrwienia, a w skrajnych przypadkach do konieczności amputacji.
Regularne kontrolowanie ciśnienia i wdrożenie skutecznego leczenia pozwalają znacząco zmniejszyć ryzyko tych powikłań.