Zaburzenia odżywiania, czym są i dlaczego się pojawiają

Zaburzenia odżywiania to złożone schorzenia psychiczne, które dotyczą nie tylko stosunku do jedzenia, ale także sposobu postrzegania siebie oraz swojego ciała. Nie należy ich bagatelizować

Najczęściej wymienianymi zaburzeniami odżywiania są anoreksja i bulimia. Jednak to nie jedyne choroby tego typu. Jest ich znacznie więcej i dotykają one coraz więcej osób, nie tylko nastolatków.

Najczęściej na zaburzenia odżywiania chorują kobiety. Jednak nawet ¼ osób zmagających się z tą chorobą mogą stanowić mężczyźni. Pierwsze objawy mogą pojawić się już u dzieci od 6 do 10 lat.

Nieleczone zaburzenia mogą prowadzić do poważnych niedoborów pokarmowych, chorób i groźnych powikłań zdrowotnych. W skrajnych przypadkach zagrażają życiu.

Przyczyny zachorowań

Na wystąpienie zaburzeń odżywiania może wpływać wiele czynników, m.in.:

• brak akceptacji swojego wyglądu
• krytykowanie wyglądu przez rodzinę, rówieśników
• zaburzone relacje rodzinne
• występowaniem w rodzinie: zaburzeń odżywiania, otyłości, zaburzeń osobowości, fobii społecznych, depresji, nadużywania alkoholu lub substancji psychoaktywnych
• tendencja do perfekcjonizmu
• depresja
• uzależnienie od alkoholu, narkotyków
• traumatyczne doświadczenia
• presją dążenia do szczupłej sylwetki – np. w modelingu, balecie.

Najczęstsze rodzaje zaburzeń

Anoreksja, inaczej jadłowstręt psychiczny. Choroba ta polega na celowym ograniczaniu jedzenia i dążeniu do niskiej masy ciała, mimo niedowagi. Osoba chora na anoreksję, niezależnie od swojej masy ciała widzi siebie jako osobę otyłą. Większość dolegliwości to skutki ubytku masy ciała i adaptacji organizmu do niedoboru przyjmowanych kalorii, np.:

• szorstka, sucha skóra, pokryta charakterystycznym meszkiem
• łamliwe, wypadające włosy
• obniżenie temperatury ciała, nietolerancja zimna
• wzdęcia, zaparcia
• uczucie pełności w żołądku, nawet po zjedzeniu niewielkiej ilości jedzenia
• zmęczenie, drażliwość, obniżenie nastroju, trudności w koncentracji.

Bulimia inaczej żarłoczność psychiczna. Choroba ta charakteryzuje się nawracającymi epizodami objadania, a następnie zachowaniami kompensacyjnymi, wywołanymi przez poczucie winy i lęk przed przybraniem na wadze. Przykładem takich zachowań są:

• wymioty
• nadmierna aktywność fizyczna
• przeczyszczanie się, czyli przyjmowanie leków, które wywołują częstsze wypróżnienia.

Zaburzenie z napadami objadania się (ang. Binge Eating Disorder – BED) polega na nawracających napadach objadania, ale bez zachowań kompensacyjnych. Objadanie się jest najczęściej spowodowane silnymi emocjami, stresem. Osoba z tym zaburzeniem odczuwa poczucie winy i wstyd po napadzie objadania.

Ortoreksja polega na obsesyjnej potrzebie kontrolowania żywności i eliminacji produktów uznawanych przez chorego za szkodliwe. Na ortoreksję często chorują osoby dorosłe w wieku 20-40 lat, które:

• pracują w zawodach medycznych lub związanych z żywieniem człowieka
• interesują się obsesyjnie zdrowym odżywianiem.

Jak przebiega leczenie

Leczenie zaburzeń odżywiania powinien prowadzić lekarz specjalista (psychiatra lub psychiatra dziecięcy) we współpracy z psychoterapeutą i psychodietetykiem.

Najczęściej wymaga ono interdyscyplinarnego podejścia, które obejmuje:

• psychoterapię
• farmakoterapię
• wsparcie dietetyczne
• wsparcie dla całej rodziny i bliskich podczas terapii osoby chorej na zaburzenia odżywiania.

Skutki nieleczenia zaburzeń odżywiania

Nieleczone zaburzenia odżywiania mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak:

• zaburzenia hormonalne
• zaburzenia pracy serca
• bezpłodność
• osteoporoza
• uszkodzenie szkliwa zębów
• choroby układu pokarmowego
• zaburzenia elektrolitowe i odwodnienie
• otyłość
• cukrzyca
• zaburzenia psychiczne tj. depresja
• niedobory żywieniowe – witamin, składników mineralnych, makroskładników (tj. białko, węglowodany, tłuszcze
• wyniszczenie organizmu i śmierć.