Jak przetrwać mroźne dni?

Zima to nie tylko piękne widoki, lepienie bałwanów i jazda na nartach. To również silne mrozy, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia.

Przebywanie w ujemnych temperaturach oraz bezpośredni kontakt z lodem może prowadzić do odmrożenia, czyli uszkodzenia skóry oraz znajdujących się pod nią tkanek. Może to spowodować bardzo poważne konsekwencje dla zdrowia.

Ryzyko odmrożenia zwiększają także wiatr i wilgoć, które sprawiają, że organizm szybko się wychładza.

Jak dochodzi do odmrożenia

Niskie temperatury powodują obkurczenie naczyń krwionośnych oraz utratę wrażliwości na ból.  Na skórze tworzą się kryształki lodu, które uszkadzają tkankę i powodują rozwój stanu zapalnego. Następnie przepływ krwi przez naczynia ulega spowolnieniu, powstają obrzęki w obrębie tkanek i dochodzi do niedokrwienia. Zniszczenia powstałe w ten sposób mogą być czasowe lub nieodwracalne.

Miejsca, które często ulegają odmrożeniu to:

• palce rąk i stóp
• nos i uszy
• policzki i broda.

Kto jest szczególnie narażony na odmrożenia

Ryzyko odmrożenia dotyczy przede wszystkim osób, które:

• są ubrane nieodpowiednio do pogody
• uprawiają sporty zimowe
• pracują na zewnątrz
• chorują na choroby układu krążenia lub cukrzycę
• mają na sobie przemoczone ubranie
• są skrajnie zmęczone i głodne
• pozostają w bezruchu
• znajdują się pod wpływem alkoholu
• przebywają na dużej wysokości
• są odwodnione
• są w podeszłym wieku i mają słabszą wydolność układu krążenia.

Odmrożenia dzieli się na cztery stopnie w zależności od ciężkości uszkodzenia tkanek:

• I stopień odmrożenia – to przejściowe zaburzenie krążenia krwi
• II stopień odmrożenia – uszkodzenie powierzchownych warstw skóry
• III stopień odmrożenia – uszkodzenie głębokich warstw skóry
• IV stopień odmrożenia – martwica głęboka tkanek, która może prowadzić do samoistnej amputacji.

Czym jest wychłodzenie, czyli hipotermia

Gdy Twój organizm traci ciepło szybciej, niż potrafi je wytwarzać, grozi Ci hipotermia. Taka sytuacja zachodzi, gdy temperatura ciała spada poniżej 35 stopni C, a Twoje mechanizmy termoregulacyjne zaczynają zawodzić. Podstawowe funkcje życiowe (praca serca, aktywność enzymatyczna) ulegają wtedy zaburzeniom. Objawy hipotermii zależą od stopnia wychłodzenia i obejmują:

• dreszcze i bladość skóry, stopniowe osłabienie organizmu, wychłodzenie dłoni i stóp, zanik czucia (łagodna)
• dezorientacja i spowolnienie ruchów, niemiarowe tętno (umiarkowana)
• utraty przytomności, bardzo wolnego oddechu i tętna, a nawet śpiączki (ciężka).

Leczenie hipotermii odbywa się zawsze w warunkach szpitalnych na oddziałach intensywnej opieki medycznej. Polega głównie na podtrzymywaniu funkcji życiowych i stopniowym podnoszeniu temperatury ciała.

Jak się chronić przed mrozem

Gdy słupek rtęci znacząco spada poniżej zera, stosuj sprawdzone metody, które pozwolą Ci korzystać z uroków zimy, a jednocześnie pomogą utrzymać ciepło i komfort:

• Ubieraj się odpowiednio do pogody, najlepiej warstwowo, czyli na cebulkę. Dzięki temu pomiędzy warstwami ubrania zatrzymuje się powietrze, które stanowi naturalną warstwę izolacyjną. Unikaj ryzyka przemoczenia i wyziębienia.
• Chroń nos i uszy. Te partie ciała są szczególnie narażone na działanie niskich temperatur. To dlatego, że są najbardziej wystawiane na zimno, a do tego są słabo ukrwione. Przy dużych mrozach pomyśl o dodatkowej osłonie na uszy
• Wybieraj buty z izolacją i wodoodpornością, stosuj wkładki termiczne. Zadbaj, aby buty nie były zbyt ciasne, co pozwoli na utrzymanie warstwy izolującego powietrza wokół stopy.
• Noś rękawice i wybieraj czapki z materiałów o właściwościach izolacyjnych (np. z polaru), które nie tylko zatrzymują ciepło, ale także odprowadzają wilgoć, zapobiegając uczuciu chłodu.
• Stosuj kremy ochronne na skórę twarzy i dłoni. Krem na zimę powinien chronić warstwę lipidową skóry, zapobiegać nadmiernej utracie wilgoci, a jednocześnie stanowić barierę przed skutkami niskich temperatur. Powinien mieć także filtr przeciwsłoneczny.
• Na mrozie staraj się dużo ruszać, zwłaszcza rękami i nogami, co poprawi krążenie krwi. Rób  podskoki, wymachy ramion, idź szybkim marszem. W ten sposób rozgrzejesz się  i poprawisz ukrwienie całego ciała. Każdy, nawet niewielki ruch, pomaga organizmowi radzić sobie z zimnem.
• Pij rozgrzewające napoje i regularnie jedz posiłki. Ciepłe, dobrze skomponowane dania i napary z dodatkiem przypraw pobudzających krążenie, takich jak np. imbir, rozgrzeją Cię od środka.
• Staraj się nie doprowadzać do ucisku, który tamuje krążenie. Rozluźnij paski, sznurowadła, zapięcia rękawic czy kurtki. Jednocześnie zadbaj, żeby nie dopuścić do ciała mrozu i śniegu.

Pamiętaj! Nie ma czegoś takiego jak bezpieczny lód. Mimo niskiej temperatury pokrywa lodowa może mieć różną grubość, szczególnie przy brzegach, w miejscach porośniętych trzcinami lub tam, gdzie występują nurty wody. Lód ma bardzo niskie tarcie, co utrudnia utrzymanie równowagi i zwiększa ryzyko upadku. Wchodzenie na zamarznięte akweny grozi załamaniem się tafli, hipotermią, a nawet śmiercią.

Jak się ogrzewać po powrocie do domu

• Ogrzewaj się stopniowo.
• Po wejściu do pomieszczenia, nie wkładaj dłoni pod kran z gorącą wodą. Grozi to szokiem termicznym.
• Zdejmij rękawiczki i biżuterię, a następnie zanurz dłonie w letniej wodzie, stopniowo podnosząc jej temperaturę do około 40 st. C., a następnie dokładnie osusz dłonie.
• Kiedy pojawią się pęcherze, nie przekłuwaj ich, tylko zdezynfekuj i zastosuj jałowy opatrunek.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Zazwyczaj odmrożona skóra, po przywróceniu normalnej temperatury otoczenia i pobudzeniu krążenia, dość szybko wraca do normy. Może jeszcze być nieco zaczerwieniona i bolesna, ale poprawa jej stanu powinna być wyraźnie widoczna. Jeśli tak się nie dzieje, skóra jest nadal blada lub fioletowa, albo tracisz w niej czucie, to jak najszybciej zgłoś się do lekarza. Może to być objaw martwicy tkanek. Taki stan wymaga pilnej interwencji lekarskiej.

Gdzie znajdziesz pomoc medyczną poza miejscem zamieszkania

Jeśli wyjeżdżasz na ferie poza miejsce zamieszkania – pamiętaj, że możesz skorzystać z pomocy lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w całej Polsce. Nie obowiązuje rejonizacja.

Ponadto w weekendy i w dni ustawowo wolne od pracy oraz po godzinie 18 do 8 rano od poniedziałku do piątku działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna.

Aby z niej skorzystać:

• nie musisz rezerwować wizyty
• nie potrzebujesz skierowania
• pomoc otrzymasz bezpłatnie w ramach ubezpieczenia zdrowotnego.

Adresy placówek, w których uzyskasz pomoc medyczną w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, znajdziesz na stronie Pacjent Gov (link otwiera się w nowej karcie).