Jesteś kobietą – dbaj o siebie nie tylko od święta. Pamiętaj o profilaktyce
Kobieta w każdym wieku potrzebuje dbałości o swoje zdrowie. Pamiętaj o najważniejszych zasadach utrzymania zdrowia:
- właściwej diecie
- odpowiedniej dla Ciebie aktywności fizycznej
- regularnych badaniach profilaktycznych
- szczepieniach ochronnych
- odpowiedniej ilości snu
- unikaniu stresu
- ograniczeniu alkoholu i palenia (czynnego i biernego)
- ochronie skóry przed promieniowaniem słonecznym
- kontroli zębów przynajmniej raz na rok.
Jak kobieta może kontrolować zdrowie?
Pamiętaj o zdrowym stylu życia i regularnych kontrolach swojego stanu zdrowia:
- raz w roku
- idź do ginekologa nawet wtedy, gdy czujesz się dobrze – nie potrzebujesz skierowania
- konsultuj się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) – zleci Ci potrzebne badania profilaktyczne, np. krwi, moczu, zmierzy ciśnienie i skieruje do specjalistów, jeśli uzna to za konieczne
- odwiedź stomatologa – chore zęby są przyczyną wielu chorób
- rób cytologię – przynajmniej raz na 3 lata od 25. roku życia
- badaj raz w miesiącu swoje piersi między 5. a 10. dniem cyklu lub w przerwie między tabletkami antykoncepcyjnymi. Po menopauzie ustal jeden dzień w miesiącu. Jeśli zauważysz zmiany w piersi, ich wielkości, wyglądzie – idź do lekarza.
Sprawdź, jak prawidłowo wykonać samobadanie piersi (link otwiera się w nowej karcie).
Kalendarz badań na Akademii NFZ
Możesz łatwo sprawdzić, jakie badania, programy profilaktyczne są zalecane dla Ciebie lub dla Twoich najbliższych. Wejdź na stronę Akademia NFZ, zajrzyj do kalendarza badań. Wczesne wykrycie zmian pomaga w skutecznym leczeniu. Jeśli jesteś w ciąży, znajdziesz również zalecenia dla siebie.
Zaznacz płeć, wybierz wiek i naciśnij przycisk „sprawdź”.
Z kalendarza dowiesz się:
- z jakich badań kontrolnych warto skorzystać
- jakie szczepionki są dla Ciebie zalecane
- do jakich specjalistów możesz pójść na kontrolne badania
- jakie programy profilaktyczne są właśnie dla Ciebie.
Bezpłatne programy profilaktyczne
Nawet groźne schorzenia w wielu przypadkach na wczesnym etapie dają duże szanse wyleczenia i zredukowania ryzyka powikłań.
Niektóre programy są skierowane wyłącznie do kobiet
Profilaktyka raka piersi (link otwiera się w nowej karcie) – mammografia
Weź udział w programie, jeśli masz 45–74 lata i spełniasz jedno z kryteriów:
- nie miałaś wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat (przy określaniu wieku należy wziąć pod uwagę rok urodzenia)
- zakończyłaś okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi i pozostajesz w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT) – zalecenie badania co 12 miesięcy
- zakończyłaś leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu – zalecenie badania co 12 miesięcy.
Profilaktyka raka szyjki macicy (link otwiera się w nowej karcie) – test HPV HR
Ten program jest dla Ciebie, jeśli:
- masz od 25 do 64 lat
- nie miałaś cytologii w ciągu ostatnich trzech lat
- jesteś obciążona czynnikami ryzyka (zakażona wirusem HIV, HPV – typem wysokiego ryzyka, przyjmujesz leki immunosupresyjne) i nie miałaś cytologii w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Kobiety, które leczyły się z powodu nowotworu złośliwego szyjki macicy, po zakończeniu kontroli onkologicznej ponownie zostają objęte badaniem – jeśli tak zdecyduje lekarz.
Program badań prenatalnych (link otwiera się w nowej karcie)
Możesz wziąć udział w programie niezależnie od Twojego wieku – przystąpisz w okresie ciąży odpowiednim dla danego etapu programu.
Badania prenatalne dzielą się na dwie grupy:
- nieinwazyjne
- są całkowicie bezpieczne zarówno dla zdrowia matki jak i dziecka
- nie ingerują w środowisko płodu
- ich wykonanie nie prowadzi do powstania żadnych powikłań
- zalicza się do nich ultrasonografię (USG) oraz testy biochemiczne (z krwi)
- na nich opiera się przesiewowa diagnostyka prenatalna
- inwazyjne
- mają na celu zweryfikować nieprawidłowy lub niejednoznaczny wynik badania prenatalnego, uzyskany metodą nieinwazyjną
- podczas badań pobiera się płyn owodniowy lub fragmenty tkanek płodu do analizy
- zalicza się do nich amniopunkcję genetyczną, biopsję kosmówki czy kordocentezę.
Jeśli masz chorobę przewlekłą
Masz zdiagnozowaną chorobę przewlekłą, z którą się zmagasz? Możesz skorzystać z opieki koordynowanej. Polega ona na współpracy lekarza podstawowej opieki zdrowotnej z:
- lekarzami specjalistami
- pielęgniarką
- dietetykiem.
Lekarz w opiece koordynowanej zajmuje się profilaktyką, diagnozowaniem, leczeniem i edukacją pacjenta na temat wybranych chorób z dziedzin:
- kardiologii
- diabetologii
- endokrynologii
- pulmonologii
- nefrologii.
Centralna e-rejestracja
Centralna e-rejestracja (link otwiera się w nowej karcie) to usługa umożliwiająca zapisywanie się online na badania i wizyty u specjalisty. Jest wprowadzana stopniowo:
- Od 1 stycznia 2026 r. placówki oferujące mammografię, test HPV HR (zastępuje klasyczną cytologię) i konsultacje u kardiologa mają obowiązek podłączyć się do centralnej e-rejestracji. Mają na to czas do 1 lipca 2026 r.
- Od 1 sierpnia 2026 r. system obejmie 8 kolejnych świadczeń.
- Docelowo centralna e-rejestracja obejmie wszystkie konsultacje u specjalistów.
Pacjenci zapisują się:
- online: przez swoje Internetowe Konto Pacjenta lub jego mobilny odpowiednik, czyli aplikację mojeIKP
- bezpośrednio w placówce przez telefon lub osobiście – a placówka robi to przez centralną e-rejestrację w imieniu pacjenta.
Przeczytaj więcej o zdrowiu kobiety w magazynie Ze Zdrowiem nr 11 (link otwiera się w nowej karcie)