Kategoria: Układ krążenia
Opublikowano: 25.03.2026

Hipercholesterolemia, czyli stan podwyższonego stężenia cholesterolu we krwi, jest jednym z głównych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca

Około 70% dorosłych Polaków ma zbyt wysoki poziom cholesterolu, a powikłania miażdżycy są jedną z głównych przyczyn zgonów w naszym kraju.

Podwyższony cholesterol nie boli i nie daje żadnych objawów. Dlatego wiele osób nie wie o zagrożeniu, gdyż unika badań.

Hipercholesterolemia po cichu niszczy naczynia krwionośne, prowadząc do miażdżycy, zawału i udaru.

Tłuszcze, dlaczego ich potrzebujemy

Tłuszcze stanowią zróżnicowaną grupę związków, których wspólną cechą charakterystyczną jest brak rozpuszczalności w wodzie. Organizm do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje tłuszczów, ponieważ:

  • stanowią źródło energii
  • wspierają wchłanianie witamin
  • są materiałem budulcowym wszystkich komórek, w tym komórek układu nerwowego
  • wpływają na prawidłowy rozwój i funkcjonowanie komórek.

Czym jest cholesterol?

Cholesterol to organiczna substancja tłuszczowa (lipidowa), która:

  • jest obecna we krwi i wszystkich komórkach człowieka
  • uczestniczy w produkcji hormonów płciowych, wytwarzaniu witaminy D i w syntezie kwasów żółciowych
  • odgrywa ważną rolę w pracy mózgu
  • jest produkowana w wątrobie
  • jest szkodliwa, jeśli występuje w nadmiarze.

Cholesterol występuje w dwóch frakcjach:

  • LDL (zły cholesterol) – odpowiada za odkładanie się cząsteczek cholesterolu w ścianach tętnic. Powoduje miażdżycę, zaburzenia krążenia i zawał serca.
  • HDL (dobry cholesterol) – działa ochronnie na ściany naczyń i pełni funkcje przeciwmiażdżycowe.

Do podwyższenia stężenia cholesterolu we krwi i tym samym zwiększenia ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych prowadzi m.in. dieta, która obfituje w nasycone kwasy tłuszczowe.

Lipidogram, na czym polega

Aby przekonać się, jaki masz poziom cholesterolu we krwi, sprawdź swój profil lipidowy.

Lipidogram, czyli profil lipidowy:

  • polega na badaniu próbki krwi, która pozwala ocenić stężenie cholesterolu całkowitego, LDL, HDL i trójglicerydów (tłuszczów znajdujących się we krwi)
  • odzwierciedla stan gospodarki lipidowej organizmu, w tym przebieg metabolizmu lipoprotein i cholesterolu.

Gdzie możesz wykonać badanie?

Czynniki podwyższonego ryzyka

Na rozwój hipercholesterolemii w dużym stopniu wpływają:

  • czynniki genetyczne – skłonności do podwyższonego poziomu cholesterolu, choroby układu krążenia w rodzinie
  • choroby przewlekłe, jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, choroby nerek
  • długotrwałe stosowanie leków
  • styl życia, m.in.:
    • niewłaściwe odżywianie
    • niska aktywność fizyczna
    • nadwaga, otyłość
    • spożywanie alkoholu
    • palenie tytoniu.
Ważne! Lekceważenie podwyższonego poziomu cholesterolu zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu

Aby przeciwdziałać hipercholesterolemii:

  • dbaj o aktywność fizyczną każdego dnia
  • stosuj dietę i zdrowe nawyki żywieniowe, utrzymuj właściwą masę ciała
  • unikaj alkoholu i papierosów
  • kontroluj swój poziom cholesterolu.

Zdrowe przepisy i porady znajdziesz w portalu Diety NFZ (link otwiera się w nowej karcie)